zondag 14 juni 2015

Hapjes



In dit laatste blog nog wat losse gedachten die mij tijdens de studiereis invielen.

In Denemarken wordt veel aandacht besteed aan het belang van spelen en goed speelgoed. In de bibliotheken die we bezochten, maar ook in het museum Aros  is daar veel ruimte voor vrijgemaakt. De Denen zien niet alleen spelen als een belang voor het kind, maar ook spelen als middel voor een beter contact tussen (groot)ouders en kinderen.
Leuke uitdaging voor vestiging De Mare waar straks ook een speelotheek wordt gehuisvest.

In Herning is de bibliotheek naar het centrum verplaatst om de levendigheid in het stadshart terug te brengen. Hierdoor is het aantal leegstaande winkels in de directe omgeving van de bibliotheek verminderd.
Interessant om daar in pr en marketing meer mee te doen.

De behoefte aan (stille) studie- en werkplekken en kleine vergaderruimtes. Ook in Kennemerwaard herkennen wij deze vraag.
Goed om in alle vestigingen nog eens heel kritisch naar de ruimte te kijken en te bedenken hoe daar (afgescheiden) ruimtes voor dit doel gemaakt kunnen worden. Vervolgens bedenken of hier een reserveersysteem voor ontwikkeld kan of moet worden.





Ook in Denemarken verandert de rol van de bibliothecaris. Door maatschappelijke veranderingen worden er andere competenties van medewerkers gevraagd. In de verschillende bibliotheken waar wij op bezoek waren worden vacatures nu vervuld door journalisten, leerkrachten, programmeurs etc.
De bibliothecaris wordt ingezet en gereserveerd voor de echte speurvragen van 15-30 minuten "book a librarian". Gastvrijheid en service staan hoog in het vaandel, mede door Legoland als voorbeeld te nemen. In Herning is een gedragscode opgesteld voor alle medewerkers: oogcontact maken, gedag zeggen, rommel van de vloer opruimen etc. De gastvrouwen vervullen daar een proactieve rol in.
Een medewerker is de hele dag belast met de vragen via mail en telefoon. Interessant om dat voor Kennemerwaard misschien ook bovenlokaal te doen?


Netwerken: wat hoor je tijdens zo'n studiereis toch veel! Niet alleen door de bezoeken aan de drie bibliotheken, het museum, het wijkcentrum en de culturele broedplaatsen, maar ook tijdens ontbijt, lunch en diner van de collega's uit het land. Met een vracht aan ideeën land ik donderdagavond weer op Schiphol.






Smorrebrod in Kolding

Het bezoek aan de bibliotheek in Kolding begint met smorrebrod. Mooi opgemaakte  sneetjes brood met royaal beleg. Geen kaas of worst, maar gebakken vis met garnalen, 3 plakken pate of sla met nieuwe aardappeltjes. Omdat mijn overbuurvrouw wel wil delen kan ik van verschillende smaken genieten, want het is heel royaal!
De bibliotheek blijkt ook heel royaal bemeten. Heel veel vierkante meters worden niet benut, 2 enorme patio's met wederom kunst van Olafsson, lange gangen met boekenkasten, een kelder met minder gangbare boeken als chillzone, heel veel ruimte voor het innemen en sorteren van de materialen.
Hoewel de bibliotheek pas 8 jaar oud is, blijkt deze door de veranderde behoeften van de klant niet meer te voldoen. In een zeer openhartige sessie vooraf schetst de directeur de dillemmas om het nieuwe meerjarenplan in dit gebouw goed tot zijn recht te laten komen. Zij zien de bibliotheek als stadshart waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, informeel leren, kunnen studeren en werken. De bibliotheek voor belevenis, om te inspireren, om in co-creatie met de inwoners activiteiten te ontwikkelen, om te gidsen. Daarvoor is een andere indeling van de ruimte noodzakelijk.



 Hiervoor zijn nu plannen in ontwikkeling. Wij worden nadrukkelijk gevraagd om mee te denken en feedback te geven. Dit blijkt in Denemarken volop te gebeuren: feedback vragen om daarvan iets te leren. In onze ogen is Kolding vooral een architectuurproject ingevuld door bibliothecarissen. Een prachtige ruimte, een enorme collectie, een gigantische balie in de entree waar je een nummertje moet trekken om een vraag te stellen, inlichtingenbureau's waar de bibliothecarissen geen oogcontact maken en vooral heel veel vierkante meters en weinig bezoekers. De bezoekers die wij spotten zitten vooral aan de tafeltjes te werken. Op onze vraag of het hier altijd zo stil is antwoordt de medewerker dat de mensen hier niet schreeuwen.
Natuurlijk zien we ook dingen die we zo mee willen nemen naar Nederland: glazen wanden met daarachter stille werkruimtes en kleine vergaderkamers die gratis gereserveerd kunnen worden door de inwoners. Gedigitaliseerde informatieborden geven aan wie wanneer waar zit.
 

donderdag 4 juni 2015

Eten en drinken tegelijk.

Vandaag begon met een bezoek aan Aros, het kunstmuseum van Aarhus. Het is een van de grootste musea van Noord-Europa. Voorheen een beetje suf museum met een overzicht van Deense kunst, maar sinds de verhuizing naar dit gebouw van architect Schmidt Hammer Lassen, die ook de nieuwe bibliotheek ontworpen heeft, een bijzondere attractie. Absoluut hoogtepunt is het Rainbow Panorama, een kleurrijke cirkel op het dak van het museum, ontworpen door Olafur Eliasson, waarvan we later ook weer kunstwerken tegenkomen in de bibliotheek van Kolding.



 Uiteraard gaan we eerst het dak op. Een bijzondere ervaring, omdat niet alleen het uitzicht op Aarhus geweldig is, je rondom kijkt, alle plekken ziet waar we gisteren geweest zijn, er nog veel meer bijzondere architectuur is, maar vooral omdat het zicht voortdurend veranderd door de regenboog. Bovendien voelt het alsof je hoog in de lucht over een smal pad loopt. Genieten!


Eindelijk losgerukt van dit uitzicht blijkt het museum zelf ook fantastisch te zijn. Mooie architectuur, via enorme trappen draai je naar beneden. Ik koos voor de vijfde verdieping: kleuren en vormen. Ook hier kunst van Eliason, maar ook van anderen die veel met kleur werken. Te midden van groepen Amerikaanse kinderen heb ik mij onder laten dompelen in The inverted panorama house uit 2004, een mix van licht, kleuren en vormen.


Omdat we nog meer moeten doen vandaag verzamelen we ons in de hal. Het leuke is dat iedereen bij de groep aansluit met de verzuchting: "Wat mooi". We voelen ons helemaal gelaafd door alles wat we gezien hebben.
Omdat het nu ook alweer diep in de nacht is, zal ik het verslag over de bibliotheek van Kolding later uitwerken.

woensdag 3 juni 2015

In de snelkookpan.


Op dinsdag bezoeken we Dokk1, de spectaculaire bibliotheek van Aarhus die op 20 juni open gaat.
 

 
Aarhus, 250.000 inwoners, Culturele hoofdstad van Europa in 2017, heeft 13 kleine bibliotheken, 4 grote vestigingen en een centrale bibliotheek. Deze laatste verhuist naar een nieuw gebouw in het havenkwartier. Het wordt een Urban Mediaspace van 28.000 m2! Een bibliotheek voor mensen, niet voor media. Men verwacht 3500 bezoekers per dag.

In de stromende regen vergapen we ons aan het prachtige gebouw. In de ruiten van de bovenverdieping wordt de straat weerspiegeld en lijkt het alsof de auto’s schuin over het gebouw rijden. Onder het gebouw is het weliswaar droog maar nu nog wat naargeestig. Dit zal binnenkort veranderen, want een grote parkeergarage nodigt de bezoekers uit vooral hier naar binnen te gaan.

Helaas loopt onze groep vast in het trappenhuis. Er wordt nog zo hard gewerkt aan het gebouw dat nog niet alles geregeld is. In dit geval kunnen de deuren wel vanuit de bibliotheek geopend worden, maar nog niet vanuit het trappenhuis.

De bibliotheek is echt van en voor de inwoners. Er is veel en langdurig gebrainstormd met de inwoners over de functies en mogelijkheden in de nieuwe bibliotheek. De bibliotheek is van de inwoners en moet een werkplaats worden waar co-creatie floreert, waar mensen van gedachten wisselen over lokale, landelijke en mondiale aangelegenheden, waar ouders en kinderen spelen en van elkaar genieten, waar mensen geïnspireerd worden, rustig kunnen lezen of iets kunnen creëren.

We krijgen een uitgebreide rondleiding door de enorme bibliotheek met het adembenemende uitzicht op het water en de haven. Rondom het gebouw liggen schitterende speelplaatsen die de verschillende werelddelen verbeelden. De bibliotheek zelf is nog een bouwplaats. Overal wordt gewerkt, vloeren worden nog geschuurd, vloerbedekking ligt er nog niet, designmeubels zijn net uitgepakt, de ramen worden al gelapt, er wordt nog gezaagd en intussen loopt een schoonmaker knoppen op deuren te poetsen. De boekenkasten zijn net geplaatst (350.000 boeken in strakke kasten met verlichting boven elke plank). Over ruim 2 weken moet deze gigantische bibliotheek open, er moet nog waanzinnig veel gebeuren, maar de sfeer is heel relaxt.

Het maakt heel nieuwsgierig naar de toekomst. Zal hier echt een nieuwe bibliotheek ontstaan?

Ik ga op reis en neem mee...

Veel te vroeg gaat de wekker. Met de trein naar Schiphol op weg naar Denemarken. Ik ga mee met de, door Rogues georganiseerde, reis naar het land met bijzondere bibliotheekgebouwen. Ik hoop echter vooral meer inzicht te krijgen hoe zij met burgerparticipatie omgaan. De Deense regering lanceerde in 2012 zelfs een strategie om van Denemarken het meest innovatieve land ter wereld te maken. Poeh, daar moet ik dan toch zeker iets van mee terug kunnen nemen naar Kennemerwaard.
Het programma deze week bestaat uit bezoek aan de bibliotheken van Herning, Aarhus en Kolding. Cultureel worden we gevoed met het museum in Aarhus, de culturele broedplaats Godsbanen en Design Thinking.
Op Schiphol ontmoet ik de 24 collega's uit het hele land. Dat maakt een reis extra inspirerend, het uitwisselen van elkaars werkzaamheden, projecten, ergernissen en oplossingen. In Denemarken worden we opgevangen door Lone Leth Larsen. Zij vertelt ons meer over Denemarken. Het inwoneraantal krimpt. Er is geen werkeloosheid. Het verenigingsleven is erg belangrijk. Het meest opvallend is dat in Denemarken de bibliotheek van het volk is. De bibliotheek wordt beschouwd als hoeksteen van de democratie. Iedereen heeft toegang tot kennis.
Iedere Deen betaalt belasting aan de staat en aan de gemeente. Gemeentelijke voorzieningen zijn daardoor van de inwoners die er gratis gebruik van kunnen maken, omdat het met gemeenschapsgeld is betaald. Gemiddeld de helft van de bevolking staat als lener ingeschreven.

Het eerste bezoek is aan bibliotheek van Herning Slechts 47.000 inwoners en een bibliotheek met 4 verdiepingen en 5900m2! Midden Jutland heeft te maken met ontvolking. Er komen steeds minder mensen naar de stad en er sluiten steeds meer winkels. De gemeente heeft dus bewust de bibliotheek naar een leegstaande supermarkt verhuisd, midden in de stad. Door de activiteiten van de bibliotheek staan er nu geen winkels in dit gedeelte van de stad leeg.
De bibliotheek heeft gekozen voor de ontmoetingsfunctie.  De begane grond is geheel vrij gemaakt voor lezen en leren, uiteraard ondersteund door horeca. De collectie (450.000 banden) is opgesteld in magazijnopstelling in de kelder. Alleen de kinderboeken staan op straatniveau. Om te laten zien dat de collectie interessante onderwerpen bevat, staan overal kleine presentaties met boeken.

Reserveer een bibliothecaris
Opvallend is het aantal jongeren in de middelbare schoolleeftijd die de bibliotheek bevolken. Ze zitten in groepjes op de bankjes, maken gebruik van de aanwezige computers of studeren in de stilteruimte.
Elke medewerker is minstens 30% van zijn arbeidstijd actief op het gebied van Expo (gericht op inspiratie), Event (gericht op activiteiten) of op Edu (in de bibliotheek of op scholen). Een mooie service is Book a librarian. Vooral studenten maken gebruik van deze service waarbij ze via de website 30 minuten een ervaren bibliothecaris tot hun beschikking hebben om hen te helpen met gecompliceerde zoekvragen. De bibliothecaris is ook inzetbaar om mensen te helpen met het invullen van een formulier. Gastvrijheid staat heel hoog in het vaandel. Elke klant wordt begroet. Op drukkere tijden wordt een gastvrouw ingezet.
En dat het werkt blijkt uit het aantal bezoekers dat dagelijks binnenkomt: 1700.

dinsdag 25 juni 2013

Vers gebak


Het is zover. Alkmaar Centrum is drie weken dicht in verband met een “complete make-over”.

Zaterdagmiddag 22 juni  om 17.00 uur sluit de vestiging voor het publiek en gaat een voor deze klus samengestelde ploeg van collega’s (en een dochter) aan de gang om alle apparatuur los te koppelen en naar een veilige plek te verhuizen. Op zondag getuigen de vele doorgeknipte tiewraps van deze noeste arbeid.

Op zondag beginnen we met koffie en courgettecake van Ingena. Mogelijk volgens dit recept. Extra calorieën zijn voor dit soort klussen namelijk supernoodzakelijk. Daarna worden al wat kasten uitgeruimd en met name het middengedeelte van de bibliotheek, de toekomstige catwalk, vrijgemaakt. Zoveel mogelijk meubilair wordt hergebruikt: of in Alkmaar Centrum of in een van de andere vestigingen van Kennemerwaard.

Maandagochtend om 7.00 uur wordt de bibliotheek overgenomen door mannen uit het hele land. Monteurs, elektriciens, aannemers, betonboorders, vloerenleggers, bouwbegeleider maken met elkaar en met ons kennis tijdens de koffie en gaan aan de gang. Aan het begin van de middag is de nette bibliotheek van vorige week op beide etages één grote werkruimte. Alles wordt gefilmd zodat iedereen dit met de bibliotheek kan meebeleven.

Intussen is een club collega’s onder strenge regie van Sanneke begonnen met het uitruimen van de kasten en het vullen en verplaatsen van alle roldo’s. Mede dankzij al het meegebrachte en vaak zelfgebakken lekkers loopt dit werk sneller dan verwacht. Heel Holland Bakt is hier doorontwikkeld tot BBB (Bakkende BiebBabes).
 
 
 

Hirlijkheden in de Stad(sformule)

Als een van de initiatiefnemers van De Bibliotheek Nederland heeft Bibliotheek Kennemerwaard met de invoering van de dorpsformule in Akersloot (2010) een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van een landelijke formule met daarin een verbeterde inrichting van de bibliotheek, een klantgerichte collectie en een efficiënte exploitatie.
Hoewel het ledenaantal in Akersloot niet volgens verwachting (+10% in 3 jaar) gestegen is, is de afname van leners veel minder groot dan in vergelijkbare vestigingen binnen Kennemerwaard. Het aantal uitleningen is met 5% gestegen in twee jaar, terwijl het in de meeste vestigingen afnam. Dit komt m.n. door de presentatie van de collecties. Die is zo uitnodigend en verrassend dat bezoekers vaak meer lenen dan zij van plan waren.

Om de fysieke dienstverlening te optimaliseren is gekozen voor herinrichting van de vestiging Alkmaar Centrum. Deze bibliotheek, gelegen in het hart van Alkmaar, is bij uitstek de plek om bezoekers te verleiden, te verrassen en te inspireren.
In december 2011 heeft een projectgroep bestaande uit medewerkers van Kennemerwaard o.l.v. Hanneke Kunst (van Spaendonck) een programma van eisen voor vernieuwde dienstverlening vastgesteld gebaseerd op de thema's Meet, Read en Learn:
  • een collectie afgestemd op specifieke klantsegmenten en gepresenteerd volgens retailprincipes waardoor de klant makkelijk kan vinden wat hij zoekt;
  • zoeken en vinden van informatie, studeren en werken in een aantrekkelijke ambiance;
  • inspiratie en verrijking door een aantrekkelijke programmering.
In ons dienstverleningsconcept waarbij de landelijk ontwikkelde stadsformule uitgangspunt was, is dat vertaald door het uitbreiden van de formule met een MediaLab t.b.v. workshops mediawijsheid, een GreenPoint met informatie over groen en duurzaamheid, een Taaltafel voor alle activiteiten rondom taalontwikkeling, een Podium voor presentaties tijdens openingstijden en een koffiebar om het verblijf te veraangenamen. Uiteraard horen daar ruime openingsuren bij. Inmiddels is Alkmaar Centrum 62 uur per week open, mogelijk wordt dat nog uitgebreid met een zondagsopenstelling.
In de periode 24 juni tot en met 14 juli is de bibliotheek dicht en wordt er met man en macht aan een nieuwe inrichting gewerkt volgens Whitebox Achter de schermen wordt al veel langer gewerkt aan de programmering en het voorbereiden van workshops. Als op 15 juli de deuren weer opengaan zal het voor publiek en medewerkers nog wennen zijn, zullen er vast nog onderdelen ontbreken en af en toe nog iets geklust worden. Met ieders bijdrage zal het een prachtig resultaat worden.

Op 27 september is de officiële opening. Bovendien is de vestiging genomineerd voor Beste Bibliotheek van Nederland. Wij gaan voor goud!